Risklardan Ogohlantirish To'g'risidagi Nizom

1. UMUMIY QOIDALAR

1.1. Mazkur Xavflar to‘g‘risida ogohlantirish nizomi (bundan buyon matnda — Nizom) O‘zbekiston Respublikasi qonunchiligiga, shu jumladan kripto-aktivlar aylanmasi sohasida faoliyatni amalga oshiruvchi shaxslar uchun jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirishga, terrorizmni moliyalashtirishga va ommaviy qirg‘in qurolini tarqatishni moliyalashtirishga qarshi kurashish bo‘yicha ichki nazorat qoidalariga, kripto-aktivlar savdosini kripto-birjada amalga oshirish qoidalariga hamda kripto-aktivlar aylanmasi sohasidagi faoliyatni tartibga soluvchi boshqa normativ-huquqiy hujjatlarga muvofiq ishlab chiqilgan.

1.2. Mazkur Nizomning maqsadi kripto-birja mijozlarini (bundan buyon matnda — Mijozlar) kripto-aktivlarga investitsiya kiritish va ular bilan operatsiyalarni amalga oshirish bilan bog‘liq xavflar haqida xabardor qilishdan iborat.

1.3. Kripto-birja barcha Mijozlarni xizmatlar ko‘rsatish to‘g‘risidagi shartnoma tuzilgunga qadar va kripto-aktivlar savdolarida ishtirok etishdan oldin mazkur Nizom bilan tanishtirishi shart. Nizom bilan tanishtirish yozma shaklda ham, uni kripto-birjaning rasmiy veb-saytiga joylashtirish yo‘li bilan ham amalga oshirilishi mumkin.

1.4. Kripto-birja xizmatlaridan foydalanishni boshlashdan oldin Mijoz mazkur Nizom bilan tanishib chiqishi va kripto-birja belgilagan tartibda tanishganligini tasdiqlashi shart.

1.5. Mazkur Nizomda kripto-aktivlar aylanmasi sohasidagi faoliyatni tartibga soluvchi O‘zbekiston Respublikasi qonunchiligida belgilangan atamalar va ta’riflardan foydalaniladi.

2. XAVFLAR HAQIDA OGOHLANTIRISH

2.1. Kripto-birja shu orqali Mijozlarni kripto-aktivlarga investitsiya kiritish va ular bilan operatsiyalarni amalga oshirish yuqori darajadagi xavf bilan bog‘liq ekanligi, bu esa investitsiya qilingan mablag‘larning bir qismi yoki barchasi yo‘qotilishiga olib kelishi mumkinligi haqida xabardor qiladi.

2.2. Mijoz kripto-aktivlar savdolarida ishtirok etish to‘g‘risida qaror qabul qilishdan oldin o‘z moliyaviy holatini sinchiklab baholashi va kripto-aktivlar bilan operatsiyalar bilan bog‘liq barcha xavflarni puxta o‘lchab ko‘rishi kerak.

2.3. Kripto-aktivlarni sotib olish obyekti sifatida tanlash va tegishli ravishda bunday tanlov oqibatlari xaridorning o‘z xavfi hisoblanadi.

2.4. Kripto-birja kripto-aktivlarga investitsiyalarning daromadliligini kafolatlamaydi, o‘tgan natijalar esa kelgusidagi daromadlarning kafolati hisoblanmaydi.

3. XAVF TURLARI

Kripto-birja Mijozlarni kripto-aktivlar bilan operatsiyalar bilan bog‘liq quyidagi asosiy xavf turlari haqida xabardor qiladi:

3.1. Narx xavfi

3.1.1. Kripto-aktivlar bozori yuqori volatillik bilan tavsiflanadi, bu esa kripto-aktivlar narxlarining sezilarli va keskin tebranishlarini anglatadi.

3.1.2. Kripto-aktivlar qiymati qisqa vaqt ichida ham oshish, ham kamayish tomonga sezilarli darajada o‘zgarishi mumkin.

3.1.3. Mijoz kripto-aktivlar narxining noqulay o‘zgarishi oqibatida investitsiya qilingan mablag‘larning bir qismini yoki barchasini yo‘qotishi mumkin.

3.2. Bozor xavfi

3.2.1. Kripto-aktivlarning bozor qiymati turli omillarga bog‘liq bo‘lishi mumkin, jumladan, biroq ular bilan cheklanmagan holda:

• Global iqtisodiy hodisalar;

• Tartibga solish muhitidagi o‘zgarishlar;

• Texnologik o‘zgarishlar;

• Bozorning yirik ishtirokchilari harakatlari;

• Spekulyativ qiziqish va jamoatchilik fikri.

3.2.2. Sanab o‘tilgan omillar kripto-aktivlar qiymatining sezilarli va kutilmagan o‘zgarishiga hamda natijada investitsiyalar yo‘qotilishiga olib kelishi mumkin.

3.3. Likvidlik xavfi

3.3.1. Muayyan bozor sharoitlarida Mijoz yetarli miqdordagi qarshi buyurtmalar mavjud emasligi sababli kripto-aktivlarni sotib olish yoki sotishda qiyinchiliklarga duch kelishi mumkin.

3.3.2. Past likvidlik sotib olish va sotish narxi o‘rtasida sezilarli farqqa olib kelishi mumkin, bu esa moliyaviy yo‘qotishlarga sabab bo‘lishi mumkin.

3.4. Texnologik xavf

3.4.1. Kripto-aktivlar bilan operatsiyalar murakkab texnologik tizimlardan foydalangan holda amalga oshiriladi, ular texnik nosozliklar, kechikishlar yoki kiberhujumlarga duchor bo‘lishi mumkin.

3.4.2. Maxfiy kalitlar, parollar yo‘qolishi yoki xakerlik hujumlari oqibatida kripto-hamyonga kirish imkoniyati yo‘qolishi xavfi mavjud.

3.4.3. Kripto-aktivlar dasturiy koddagi zaifliklarga duchor bo‘lishi mumkin, bu esa ularning yo‘qolishiga yoki qiymati pasayishiga olib kelishi mumkin.

3.5. Tartibga solishdagi o‘zgarishlar xavfi

3.5.1. Kripto-aktivlar aylanmasini tartibga solish sohasidagi qonunchilik shakllanish jarayonida bo‘lib, sezilarli darajada o‘zgarishi mumkin.

3.5.2. Qonunchilikdagi o‘zgarishlar kripto-aktivlar bilan operatsiyalarga nisbatan cheklovlar, taqiqlar yoki qo‘shimcha talablar joriy etilishini o‘z ichiga olishi mumkin, bu esa ularning qiymatiga va ular bilan operatsiyalarni amalga oshirish imkoniyatiga salbiy ta’sir ko‘rsatishi mumkin.

3.6. Bozorni manipulyatsiya qilish xavfi

3.6.1. Kripto-aktivlar bozori narxlarni manipulyatsiya qilishga duchor bo‘lishi mumkin, bu esa bozor sharoitlarida shakllangan darajaga nisbatan narxlarni sun’iy ravishda oshirish yoki pasaytirish maqsadida kripto-aktivlarga bo‘lgan talab va/yoki taklifga, kripto-aktivlarning bozor narxiga yoki savdo hajmiga sezilarli ta’sir ko‘rsatuvchi harakatlarni amalga oshirishni anglatadi.

3.6.2. Narxlarni manipulyatsiya qilish kripto-aktivlar qiymatining nomunosib baholanishiga va natijada Mijozlarning moliyaviy yo‘qotishlariga olib kelishi mumkin.

3.7. Ta’minlangan tokenlar bilan bog‘liq xavf

3.7.1. Ta’minlangan tokenlarni birlamchi joylashtirishni amalga oshirgan shaxs ularni qayta sotib olish bo‘yicha o‘z majburiyatlarini bajarmasligi xavfi mavjud.

3.7.2. Tokenlar ta’minoti bo‘lib xizmat qiluvchi moddiy yoki boshqa mol-mulk o‘z qiymatini yo‘qotishi yoki yo‘qolishi mumkin, bu esa ta’minlangan tokenlar bo‘yicha majburiyatlarni bajarish imkonsizligiga olib kelishi mumkin.

3.8. O‘zaro almashtirib bo‘lmaydigan tokenlar (NFT) bilan bog‘liq xavf

3.8.1. O‘zaro almashtirib bo‘lmaydigan tokenlarning qiymati subyektiv bo‘lishi va muayyan raqamli aktivga bo‘lgan talab hamda qiziqishga qarab sezilarli darajada o‘zgarishi mumkin.

3.8.2. O‘zaro almashtirib bo‘lmaydigan tokenlar qiymatining bozor afzalliklari yoki boshqa omillar o‘zgarishi oqibatida yo‘qolishi xavfi mavjud.

3.9. Soliq xavflari

3.9.1. Kripto-aktivlar bilan operatsiyalarning soliq rejimi o‘zgarishi mumkin, bu esa Mijozlar uchun qo‘shimcha soliq majburiyatlariga olib kelishi mumkin.

3.9.2. Mijozlar kripto-aktivlar bilan operatsiyalarni amalga oshirishda soliq qonunchiligiga rioya etish uchun mustaqil ravishda javobgar bo‘ladilar.

3.10. Qarz mablag‘laridan foydalanish xavfi

3.10.1. Kripto-aktivlar bilan operatsiyalarni amalga oshirish uchun qarz mablag‘laridan foydalanish (shu jumladan marja savdosi) xavf darajasini sezilarli darajada oshiradi va dastlabki investitsiyalardan ortiq bo‘lgan yo‘qotishlarga olib kelishi mumkin.

3.10.2. Kripto-birja kripto-aktivlar bilan operatsiyalar uchun qarz mablag‘laridan foydalanishdan tiyilishni tavsiya etadi.

4. KRIPTO-AKTIVLAR BILAN OPERATSIYALAR XUSUSIYATLARI

4.1. Kripto-aktivlar qonuniy to‘lov vositasi hisoblanmaydi, davlat tomonidan ta’minlanmaydi va kafolatlanmaydi, qiymati xorijiy valyutaning nominal qiymatiga tenglashtirilgan stabil tokenlar bundan mustasno.

4.2. Kripto-aktivlar bilan operatsiyalar omonatlarni sug‘urtalash tizimlari yoki an’anaviy moliyaviy instrumentlarga nisbatan qo‘llaniladigan boshqa himoya mexanizmlari bilan himoya qilinmaydi.

4.3. Kripto-aktivlar bilan operatsiyalar qaytarib bo‘lmaydigan bo‘lishi mumkin va kripto-aktivlar noto‘g‘ri manzilga xato yuborilgan taqdirda, bunday kripto-aktivlarni qaytarish imkonsiz bo‘lishi mumkin.

4.4. O‘zbekiston Respublikasi hududida xizmat ko‘rsatuvchi provayderlardan tashqarida kripto-aktivlarni milliy va/yoki xorijiy valyutaga oldi-sotdi qilish, shuningdek kripto-aktivlarni boshqa kripto-aktivlarga ayirboshlash bo‘yicha operatsiyalarni amalga oshirish qonunchilikda nazarda tutilgan hollar bundan mustasno taqiqlanadi.

5. KRIPTO-BIRJANING JAVOBGARLIGINI CHEKLASH

5.1. Kripto-birja Mijoz tomonidan mustaqil investitsiya qarorlarini qabul qilish natijasida ko‘rilgan zararlar uchun javobgar emas.

5.2. Kripto-birja kripto-aktivlarning kelgusidagi qiymatiga nisbatan hech qanday kafolat bermaydi va kripto-aktivlarga investitsiyalar bo‘yicha muayyan daromadlilik darajasini ta’minlash majburiyatini o‘z zimmasiga olmaydi.

5.3. Kripto-birja Mijozlarga investitsiya, soliq, yuridik yoki boshqa maslahatlar bermaydi. Kripto-birja tomonidan taqdim etiladigan axborot harakat qilish uchun tavsiya hisoblanmaydi.

5.4. Kripto-birja uchinchi shaxslarning harakatlari, shu jumladan, biroq ular bilan cheklanmagan holda, kripto-aktivlarni yaratgan va joylashtirgan shaxslarning harakatlari uchun javobgar emas.

5.5. Kripto-birja texnik nosozliklar, fors-major holatlar yoki davlat organlarining harakatlari oqibatida kripto-aktivlar bilan operatsiyalarni amalga oshirish imkonsizligi uchun javobgar emas.

6. MIJOZLARGA TAVSIYALAR

6.1. Kripto-birja Mijozlarga quyidagilarni tavsiya etadi:

6.1.1. Kripto-aktivlarga faqat yo‘qotilishi tanqidiy moliyaviy oqibatlarga olib kelmaydigan mablag‘larni investitsiya qilish.

6.1.2. Kripto-aktivlarni sotib olishdan oldin ular haqidagi axborotni, mavjud bo‘lsa, “White paper” deklaratsiyasini ham o‘z ichiga olgan holda sinchiklab o‘rganish.

6.1.3. Investitsiyalarni diversifikatsiya qilish va barcha mablag‘larni bitta turdagi kripto-aktivga joylashtirmaslik.

6.1.4. O‘z hisob yozuvlari va kripto-hamyonlariga kirish imkoniyatini berishda ehtiyotkorlikka rioya qilish, ishonchli parollar va ikki faktorli autentifikatsiyadan foydalanish.

6.1.5. Kripto-hamyonlar va maxfiy kalitlar haqidagi axborotning zaxira nusxalarini muntazam yaratib borish.

6.1.6. Uning xizmatlaridan foydalanish bilan bog‘liq savollar yoki muammolar yuzaga kelganda kripto-birjaga murojaat qilish.

7. YAKUNIY QOIDALAR

7.1. Mazkur Nizom kripto-aktivlar bilan operatsiyalar bilan bog‘liq barcha xavflarning to‘liq ro‘yxati hisoblanmaydi va kripto-birja tomonidan bir tomonlama tartibda to‘ldirilishi yoki o‘zgartirilishi mumkin.

7.2. Mijoz mazkur Nizom mazmuni bilan tanishganini, kripto-aktivlar bilan operatsiyalar bilan bog‘liq barcha xavflarni to‘liq tushunishini va qabul qilishini tasdiqlaydi.

7.3. Mazkur Nizom kripto-birja va Mijoz o‘rtasida tuziladigan xizmatlar ko‘rsatish to‘g‘risidagi shartnomaning ajralmas qismi hisoblanadi.

7.4. Mazkur Nizom kripto-birja rahbari tomonidan tasdiqlangan paytdan boshlab kuchga kiradi va bekor qilinmaguncha yoki yangi nizom bilan almashtirilmaguncha amal qiladi.

7.5. Mazkur Nizom matni kripto-birjaning rasmiy veb-saytida ochiq foydalanish uchun joylashtirilishi lozim.

Mazkur hujjat “ASTERIUM” AJning intellektual mulki hisoblanadi. Ushbu hujjatni to‘liq yoki qisman “ASTERIUM” AJning yozma ruxsatisiz nusxalash, tarqatish yoki undan foydalanish taqiqlanadi va qonun bo‘yicha ta’qib qilinadi.

© “ASTERIUM” AJ, 2026-y.